Sakaleyn Hadisinde Ehl-i Beyt (a.s) Kur’an’ın Yanında - 1

Bismillahirrahmanirrahim

Sakaleyn hadisi, Hz. Resul-i Ekrem’den (s.a.a) farklı ve önemli vesilelerle nakledilmiş olup, Müslümanların hidayetinde Kur’an’ın yanı sıra Ehl-i Beyt’in (a.s) de önemini ve hayati rolünü vurgulamaktadır. Ehl-i Beyt’in (a.s) yüce makamı ile Allah’ın kelamı olan Kur’an’ın üstün konumu dikkate alındığında, bu iki unsur arasındaki ilişkinin incelenmesi zaruri görünmektedir.

Gerçekte Ehl-i Beyt’in (a.s) Kur’an’ın yanında anılması, Kur’an’ın doğru anlaşılmasının ve onun öğretilerine tabi olunmasının Ehl-i Beyt’in (a.s) rehberliği olmaksızın mümkün olmadığını göstermektedir. Bu makalede Sakaleyn hadisinde bu derin ilişkinin ve kopmaz bağın nedenleri ile İslam toplumu üzerindeki etkileri ele alınacaktır.

Sakaleyn Hadisinde Kur’an’ın Yanında Ehl-i Beyt (a.s)

Hz. Resulullah (s.a.a) şöyle buyurmuştur:

“Şüphesiz ben, içinizde iki değerli şey bırakıyorum: Allah’ın kitabı ve Ehl-i Beytim. Bu iki şeye sarıldığınız müddetçe asla sapıklığa düşmezsiniz. Şüphesiz bu ikisi ayrılmayacak ve kıyamet gününde Kevser havuzunun yanında bana dönecektir.” [1]

Burada ifade edilmesi gereken husus şudur ki, Sakaleyn hadisi hem Şiî ve hem de Sünnî kaynakların muteber eserlerinde geniş ve kapsamlı bir şekilde Hz. Resulullah’tan (s.a.a) nakledilmiş olup, bu hadisin Hz. Peygamber’den (s.a.a) sadır olduğuna dair herhangi bir şüphe bırakmamaktadır.

Önemli bir nokta da şudur ki, Sakaleyn hadisinin farklı raviler tarafından çokça nakledilmiş olması, Hz. Resulullah’ın (s.a.a) bu hadisi yalnızca bir defa beyan etmediğini, bilakis birçok defa ve çeşitli önemli vesilelerle Ehl-i Beyt’in (a.s) Kur’an ile birlikte olduğunu vurguladığını ortaya koymaktadır.

Kur’an “Sıkl-ı Ekber” ve Ehl-i Beyt (a.s) ise “Sıkl-ı Asgar”

Ehl-i Beyt’in (a.s) Kur’an’ın yanında yer alması ve birbirlerini tamamlamaları hususunda İmam Zeynelabidin (a.s) şöyle buyurmaktadır:

“İmam, Kur’an’a hidayet eder ve Kur’an da imama hidayet eder.” [2]

Kur’an-ı Kerîm’e “Sıkl-ı Ekber” denilmiştir. Bunun sebebi, Kur’an’ın Allah-u Teâlâ’nın kelamı ve sevgili mesajı olmasıdır. Masum İmamlar (a.s) Kur’an tilavetinde onun sahibini müşahede ederler ve bu yolla Allah ile buluşurlar.

“Sıkl” kelimesi, her iki hareke ile de, korunması gereken değerli ve kıymetli şey anlamına gelir. Bu bağlamda Hz. Resulullah’ın (s.a.a) hadisinde geçen “Ben sizin aranızda iki değerli şey bırakıyorum: Allah’ın kitabı ve Ehl-i Beytim” ifadesi de aynı anlamı taşımaktadır. [3]

Sakaleyn Hadisinin Konum ve Önemi

Ehl-i Beyt’in (a.s) Kur’an’ın yanında zikredilmesi sebebiyle bu hadis, “Sakaleyn Hadisi” adıyla meşhur olmuştur. Sakaleyn hadisi, Şiî kelamcılar tarafından İmamların (a.s) velâyetini ve imametini ispat için delil olarak kullanılmıştır. Şiî âlimler, bu hadise dayanarak Kur’an için söz konusu edilen bütün niteliklerin ve kemal sıfatlarının Ehl-i Beyt (a.s) hakkında da geçerli olduğunu belirtmişlerdir.

Bu hadisten çıkarılan başlıca kelâmî sonuçlar şunlardır: Şiî İmamların (a.s) imametinin ve onun kıyamete kadar devamlılığının ispatı; Ehl-i Beyt’in (a.s) masumiyeti; onlara itaati ve bağlılığı gerekli kılan bir ilke oluşu; onların ilmî otoritesi, rehberliği ve velâyeti; ayrıca Ehl-i Beyt (a.s) ile Kur’an arasında herhangi bir çelişki ve ihtilafın bulunmamasıdır.

Kur’an’ın Yanında Ehl-i Beyt’in (a.s) İlmî Otoritesi

Sakaleyn hadisinde açıkça görülmektedir ki, Ehl-i Beyt (a.s) Kur’an’ın yanında zikredilmiştir. Zira bu ikisi, birbirinden ayrılmayan iki kıymetli emanettir. Kur’an-ı Kerîm, ilahî emirlerin ve hükümlerinin temel kaynağıdır. Müslümanlar ona müracaat ettiklerinde, dinî meselelerin büyük bir kısmında görev ve sorumluluklarını öğrenirler; bu öğretileri hayatlarına tatbik etmek suretiyle de manevî olgunluğa erişip Allah’a yakınlaşırlar.

Sakaleyn hadisinde dikkat çeken önemli husus, Kur’an’ın yanı sıra Ehl-i Beyt’in (a.s) de vurgulanmasıdır. Bu durum, Ehl-i Beyt’in (a.s) Müslümanlar için güvenilir bir ilmî otorite olduğunu, dinî konularda her daim onlara başvurulabileceğini ve onların tavsiyelerinden istifade edilmesi gerektiğini göstermektedir.

Bu ilmî otorite belirli bir zaman dilimiyle sınırlı değildir; bütün çağlarda, masum İmamlardan (a.s) geriye kalan değerli sözler ve öğretiler sayesinde hak ile bâtıl ayırt edilebilir. Sakaleyn hadisinin kendisi, Ehl-i Beyt’in (a.s) Kur’an’ın doğru anlaşılmasında ve sahih yorumunda anahtar bir role sahip olduğunu vurgulayan en güçlü delillerden biridir.

Sakaleyn Hadisinde Kur’an’ın Yanında Ehl-i Beyt’in (a.s) Zikredilmesinin Sebepleri

Sakaleyn hadisinde Ehl-i Beyt’in (a.s) Kur’an ile birlikte anılması, bu iki kıymetli emanet arasındaki derin ve kopmaz bağın göstergesidir. Bu sebeple Hz. Peygamber (s.a.a), onları Müslümanlar için hakikî ve güvenilir iki hidayet kaynağı olarak takip etmeyi tavsiye etmiştir. Bu beraberliğin başlıca sebepleri şunlardır:

1- Kur’an’ın korunması ve tefsiri: Ehl-i Beyt (a.s), Allah tarafından desteklenmiş masum şahsiyetler olarak Kur’an’ın en doğru muhafızları ve müfessirleridir. Onlar, sahip oldukları özel ilim ve hikmetle Müslümanlara Kur’an’ın derin ve hakiki anlamlarını kavratırlar.

2- Örnek olma: Ehl-i Beyt (a.s), kendi hayat tarzları ve davranışlarıyla Müslümanlara Kur’an’ın öğretilerini gündelik yaşamda nasıl uygulanacağını gösteren pratik örnekler sunarlar.

3- Sürekli rehberlik: Tarih boyunca Ehl-i Beyt (a.s), Müslümanlar için birer rehber ve dayanak noktası olmuşlardır. Dolayısıyla Kur’an ile Ehl-i Beyt (a.s) arasındaki doğrudan bağ, ilahî hidayetin sürekliliğini güvence altına almakta ve insanları sapkınlıktan korumaktadır.

4- Müslümanların vahdeti: Hz. Peygamber (s.a.a), Kur’an ve Ehl-i Beyt’in (a.s) önemine vurgu yaparak Müslümanların birlik ve vahdetini muhafaza etmeyi, ayrılık ve ihtilafları önlemeyi amaçlamıştır.

Devam Edecek…

------------

[1]- Besâirü’d-Derecat fi Fezâili Âl-i Muhammed (s.a.a), c. 1, s. 413.

[2]- Meânî’l-Ahbâr, c. 1, s. 132.

[3]- Kamûs, s. 470.